Tiểu không kiểm soát sau phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt

Trang này dành cho nam giới bị rỉ nước tiểu sau phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt. Trang nói về lý do vì sao điều này xảy ra, mốc thời gian thông thường, các bài tập sàn chậu, và khi nào nên tìm sự giúp đỡ.

Hãy tìm sự giúp đỡ khẩn cấp nếu quý vị thấy những dấu hiệu này

Hãy gọi 911 hoặc đến phòng cấp cứu nếu quý vị đột nhiên hoàn toàn không đi tiểu được, nhất là khi kèm đau bụng dưới hoặc bàng quang có cảm giác đầy mà không thể tiểu ra. Sau phẫu thuật tuyến tiền liệt, điều đó có thể có nghĩa là bàng quang bị tắc và không thải được nước tiểu. Đừng chờ cho qua. Cũng hãy đi cấp cứu nếu quý vị đột nhiên bị lú lẫn hoặc có máu trong nước tiểu.

Vì sao điều này xảy ra

Rỉ nước tiểu sau phẫu thuật tuyến tiền liệt là điều được dự đoán trước, không phải dấu hiệu cho thấy có gì đó đã sai. National Cancer Institute liệt kê "rỉ nước tiểu từ bàng quang" là một trong những vấn đề có thể xảy ra sau phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt. Lúc đầu rỉ nước tiểu là chuyện thường gặp, và khả năng kiểm soát bàng quang thường cải thiện theo thời gian. Có những việc cụ thể quý vị có thể làm để giúp mình.

Những tuần đầu

Ống thông tiểu dẫn nước tiểu ra khỏi bàng quang trong lúc quý vị hồi phục. Ống này "thường được giữ khoảng 1 đến 2 tuần trong lúc quý vị hồi phục." Khi ống được rút ra, rỉ nước tiểu thường xảy ra ngay.

Kiểu thường gặp nhất sau phẫu thuật này là tiểu không kiểm soát khi gắng sức: "nước tiểu có thể rỉ ra khi ho, cười, hắt hơi hoặc tập thể dục." Hai kiểu khác ít gặp hơn. Tiểu không kiểm soát do tràn là tình trạng rỉ nước tiểu do mô sẹo chặn lối ra của bàng quang. Tiểu không kiểm soát do mắc tiểu gấp, tức "đột nhiên buồn tiểu," thì "ít gặp sau phẫu thuật hơn là sau xạ trị." Hội Ung thư Hoa Kỳ (American Cancer Society) mô tả việc mất hoàn toàn khả năng kiểm soát nước tiểu là rất hiếm sau phẫu thuật.

Biết mình thuộc kiểu nào là điều quan trọng, vì cách điều trị khác nhau. Hãy nói chính xác với đội ngũ chăm sóc khi nào quý vị bị rỉ nước tiểu, chứ không chỉ nói rằng quý vị bị rỉ.

Mốc thời gian thông thường

"Sau phẫu thuật ung thư tuyến tiền liệt, khả năng kiểm soát bàng quang thường cải thiện chậm trong vài tuần hoặc vài tháng." Tiến triển không đều. Một ngày tệ sau khi đi bộ lâu không có nghĩa là quý vị đã đi lùi.

Tuổi tác cũng có vai trò: "nam giới lớn tuổi thường gặp nhiều vấn đề về tiểu không kiểm soát hơn nam giới trẻ." Nơi quý vị được điều trị cũng vậy. Nam giới được điều trị tại các trung tâm phẫu thuật có số ca mổ cao thường cho biết ít bị tiểu không kiểm soát hơn.

Tập luyện cơ sàn chậu

Đây là phần đáng để cố gắng. Cơ sàn chậu khỏe giữ nước tiểu tốt hơn cơ yếu, và các bài tập này miễn phí, kín đáo, và làm được ở bất cứ đâu.

Trước hết hãy tìm đúng nhóm cơ. "Hãy tưởng tượng quý vị đang cố nhịn xì hơi. Hãy siết các cơ mà quý vị sẽ dùng." Rồi làm bài tập. "Tìm và siết cơ sàn chậu. Cố giữ siết trong 3 giây. Thả các cơ ra và thư giãn hoàn toàn sàn chậu." Tăng dần đến "10 đến 15 lần mỗi lần tập." Tập "ít nhất ba lần mỗi ngày," tập khi nằm, ngồi và đứng.

Có hai lưu ý. Đừng tập bằng cách ngưng dòng nước tiểu giữa chừng khi đi tiểu bình thường; làm vậy có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng bàng quang. Và "hãy cẩn thận đừng gồng bụng, đùi hoặc các cơ khác." Siết mọi cơ cùng lúc là lỗi thường gặp nhất.

Hãy cho nó thời gian. "Quý vị có thể chưa cảm thấy khả năng kiểm soát bàng quang cải thiện cho đến sau 3 đến 6 tuần."

Cách xin giấy giới thiệu

Nếu quý vị không chắc mình siết đúng cơ, hãy nhờ kiểm tra thay vì đoán mò suốt nhiều tháng. "Trước hết, hãy xin bác sĩ giấy giới thiệu đến chuyên viên trị liệu sàn chậu. Các trung tâm điều trị ung thư thường có chuyên viên trị liệu sàn chậu chuyên giúp bệnh nhân." Chuyên viên trị liệu sàn chậu sẽ hỏi về chẩn đoán và cách điều trị của quý vị, khám các cơ, và lập kế hoạch. Kế hoạch đó có thể gồm tăng cường cơ, kéo giãn, thói quen đi tiểu và dùng nhà vệ sinh, phản hồi sinh học, hoặc kích thích điện (dòng điện yếu giúp các cơ co lại).

Phản hồi sinh học là một cách huấn luyện lại các cơ. Nó giúp quý vị kiểm tra xem mình tập có đúng không thay vì chỉ hy vọng. Hãy hỏi thẳng: "Anh/chị có thể giới thiệu tôi đến vật lý trị liệu sàn chậu không?" Xem phục hồi chức năng sàn chậu sau điều trị ung thư (bằng tiếng Anh) để biết các buổi đó gồm những gì.

Tã lót và đồ thấm, không cần ngại

Những sản phẩm này có vì rỉ nước tiểu là chuyện thường gặp. "Quần lót thấm hút, giặt được" và "tã dùng một lần cho người tiểu không kiểm soát" là những cách thông thường để xoay sở trong khi khả năng kiểm soát dần trở lại. Dùng chúng không phải là bỏ cuộc. Chúng giúp quý vị ra khỏi nhà và vẫn sinh hoạt năng động.

Tập thói quen đi tiểu cũng có thể giúp: đi tiểu theo giờ giấc, ghi vào nhật ký bàng quang, và dần dần kéo dài khoảng cách giữa các lần. Hạn chế caffeine, như sô-cô-la, trà, cà phê và nước uống có ga, có thể giúp ích. Hạn chế đồ uống có cồn cũng vậy, vì cồn có thể làm cơ thể tạo ra nhiều nước tiểu hơn. Đừng tự giảm lượng nước uống khi chưa hỏi đội ngũ chăm sóc.

Nếu tình trạng rỉ nước tiểu không cải thiện

Nếu tình trạng rỉ nước tiểu không cải thiện theo mốc thời gian dự kiến, hãy nói ra thay vì chờ đến lần hẹn khám kế tiếp. Hãy báo cho đội ngũ chăm sóc sức khỏe về bất kỳ triệu chứng hay vấn đề mới nào. Các lựa chọn điều trị tình trạng rỉ nước tiểu gồm đai nâng niệu đạo cho nam (male sling) hoặc cơ thắt niệu đạo nhân tạo, là một thiết bị giúp giữ niệu đạo đóng kín.

Hãy nêu vấn đề này ở mọi cuộc hẹn tái khám (bằng tiếng Anh), cùng với các tác động khác như thay đổi về cương dương (bằng tiếng Anh).

Nguồn tham khảo

• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK): Treatments for Bladder Control Problems (Urinary Incontinence).
• National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK): Kegel Exercises.
• National Cancer Institute (NCI): Prostate Cancer Treatment (PDQ) — Patient Version.
• American Cancer Society: Surgery for Prostate Cancer.
• American Cancer Society: Bladder Incontinence.
• American Cancer Society: How Pelvic Floor Therapy Can Help During Cancer.