Chẩn đoán ung thư trong thai kỳ hoặc sau sinh

Trang này dành cho bất kỳ ai được chẩn đoán ung thư khi đang mang thai hoặc ngay sau khi sinh. Trang giải thích ai nên có trong đội ngũ của quý vị, việc điều trị có thể diễn ra thế nào ở từng giai đoạn thai kỳ, và khi nào cần tìm sự giúp đỡ ngay.

Điều mọi người thường hiểu sai nhất

Có thể quý vị đã được nói rằng ung thư trong thai kỳ nghĩa là phải chọn giữa điều trị và thai kỳ. Hướng dẫn của NCI về ung thư vú trong thai kỳ cho biết chấm dứt thai kỳ không nhất thiết làm tăng cơ hội sống của người phụ nữ. Điều đó tùy thuộc vào loại và giai đoạn ung thư. ACS cho biết các lựa chọn điều trị tùy thuộc vào loại ung thư, kích thước và vị trí, ung thư đã lan chưa, quý vị đang mang thai được bao lâu, sức khỏe của quý vị, và mong muốn của chính quý vị. ACS cũng cho biết luật về việc chấm dứt thai kỳ khác nhau tùy từng tiểu bang, và điều này nên là một phần của cuộc trao đổi với đội ngũ của quý vị.

NCI cho biết khoảng 1 trong 1.000 phụ nữ mang thai được chẩn đoán ung thư. Con số này đủ hiếm để đội ngũ tại địa phương của quý vị có thể chưa từng xử trí trường hợp như vậy. NCI cũng cho biết các phương pháp điều trị mới hơn, như liệu pháp miễn dịch và thuốc nhắm trúng đích, chưa được đánh giá ở nhóm này.

Ai nên có mặt

Quý vị cần một đội ngũ, không phải chỉ một bác sĩ. ACS cho biết việc chăm sóc cần được phối hợp giữa đội ngũ chăm sóc ung thư và bác sĩ sản khoa của quý vị, và/hoặc một bác sĩ chuyên về thai kỳ nguy cơ cao gọi là bác sĩ chuyên khoa y học bà mẹ - thai nhi (MFM). Nếu chưa ai nhắc đến, hãy xin giấy giới thiệu và gọi đúng tên như vậy. Nếu trung tâm của quý vị chưa quen với ung thư trong thai kỳ, quý vị hoàn toàn có thể xin ý kiến thứ hai tại một trung tâm thường xuyên xử trí những trường hợp này.

Điều trị, từng giai đoạn của thai kỳ

Ba tháng đầu. ACS cho biết hóa trị nói chung không được dùng trong ba tháng đầu, vì có nhiều quá trình phát triển của thai nhi diễn ra vào lúc này và độ an toàn của một số thuốc chưa được nghiên cứu. ACS cho biết phẫu thuật nói chung an toàn trong thai kỳ. Thường được cho là an toàn nhất vào ba tháng giữa hoặc đầu ba tháng cuối, nhưng có thể thực hiện vào bất kỳ lúc nào, tùy tình huống.

Ba tháng giữa và ba tháng cuối. NCI cho biết sau 3 tháng đầu, một số loại hóa trị có thể được dùng. NCI cho biết điều này thường không gây hại cho thai nhi nhưng có thể gây chuyển dạ sớm hoặc cân nặng sơ sinh thấp. ACS cho biết điều này có thể làm tăng nguy cơ sinh sớm, và chưa rõ những đứa trẻ này có chịu ảnh hưởng lâu dài hay không. NCI đưa tin rằng một nghiên cứu năm 2015 của Mạng lưới Quốc tế về Ung thư, Vô sinh và Thai kỳ (International Network on Cancer, Infertility and Pregnancy) cho thấy hóa trị khi còn trong bụng mẹ không làm tăng nguy cơ các vấn đề về phát triển hoặc nhận thức.

Không phải thuốc nào cũng phù hợp. Đội ngũ của quý vị cần chọn phác đồ.

Gây mê. ACS cho biết phẫu thuật ung thư ở ngoài vùng bụng và vùng chậu nói chung ít nguy cơ cho thai nhi. Nhưng có những thời điểm trong thai kỳ mà gây mê có thể nguy hiểm. Bác sĩ phẫu thuật, bác sĩ gây mê và bác sĩ sản khoa hoặc MFM của quý vị sẽ quyết định thời điểm tốt nhất.

Xạ trị thường không được dùng trong thai kỳ. ACS cho biết liều cao, nhất là ở bụng và vùng chậu, có thể gây hại cho thai nhi vào bất kỳ lúc nào. Về chẩn đoán hình ảnh, ACS cho biết thường không dùng chụp CT nếu có thể thay bằng siêu âm hoặc MRI.

Sinh con và sau đó

NCI cho biết nên tránh hóa trị trong 3 đến 4 tuần trước khi sinh, vì hóa trị có thể gây biến chứng khi sinh cho cả mẹ và bé. ACS cho biết nói chung không khuyến cáo hóa trị sau 35 tuần hoặc trong vòng 3 tuần trước khi sinh, vì hóa trị có thể làm giảm số lượng tế bào máu. Bác sĩ ung bướu và bác sĩ MFM của quý vị sẽ cùng quý vị lên kế hoạch thời điểm sinh.

NCI cho biết phụ nữ đang hóa trị không nên cho con bú. Nhiều thuốc hóa trị có thể có nồng độ cao trong sữa mẹ và có thể gây hại cho trẻ bú mẹ. NCI cũng cho biết nếu đã lên kế hoạch phẫu thuật và người phụ nữ đã sinh con, thì nên ngừng cho con bú. Nếu việc cho con bú quan trọng với quý vị, hãy nêu ra trước khi bắt đầu điều trị.

Nếu chẩn đoán đến sau khi sinh

Quý vị đang hồi phục sau sinh, ngủ không ngon, và chăm sóc một trẻ sơ sinh trong khi bắt đầu điều trị. Sự giúp đỡ thiết thực lúc này không phải là điều xa xỉ. Hãy hỏi nhân viên xã hội của bệnh viện xem ở địa phương có những hỗ trợ nào. Hãy để mọi người làm những việc cụ thể thay vì chờ quý vị nhờ.

Điều cần nắm vững

Hãy hỏi xem loại ung thư, giai đoạn và giai đoạn thai kỳ cụ thể của quý vị cho phép những gì. Hãy xin gặp bác sĩ chuyên khoa y học bà mẹ - thai nhi. Và hãy lấy ý kiến thứ hai nếu cuộc trao đổi đầu tiên mở đầu bằng một tối hậu thư.

Khi nào cần tìm sự giúp đỡ sớm hơn

CDC cho biết hãy đi khám ngay lập tức khi có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp nào ở người mẹ, trong thai kỳ và trong năm sau khi sinh. Hãy cho họ biết quý vị đang mang thai hoặc đã mang thai trong năm qua, và quý vị đang được điều trị ung thư.

• Hãy gọi 911 hoặc đến khoa cấp cứu nếu quý vị bị đau đầu dữ dội nhất trong đời hoặc đau đầu không hết, thay đổi thị lực như thấy chớp sáng hoặc điểm mù, đau ngực, tim đập nhanh hoặc đập mạnh kèm chóng mặt, đột ngột khó thở, ngất xỉu, hoặc đột nhiên lú lẫn hoặc rất khó đánh thức. Đừng tự lái xe.
• Hãy gọi 911 hoặc đến khoa cấp cứu nếu quý vị chảy máu nhiều, chẳng hạn thấm ướt hết một miếng băng vệ sinh trong một giờ, hoặc ra cục máu đông lớn hơn quả trứng. Cũng hãy đi nếu quý vị nôn ra máu hoặc chất giống bã cà phê, hoặc đi ngoài phân đen, sệt như hắc ín.
• Hãy gọi ngay cho đội ngũ chăm sóc và đội ngũ sản khoa của quý vị nếu quý vị chảy máu âm đạo nhiều hơn mức ra vài giọt, rỉ dịch, khí hư có mùi hôi, đau bụng dữ dội không hết, sưng rất nhiều ở bàn tay hoặc mặt, hoặc em bé cử động ít đi hoặc ngừng cử động. CDC liệt kê tất cả những điều này là dấu hiệu cảnh báo cần xử trí ngay.
• Hãy gọi ngay cho đội ngũ chăm sóc và đội ngũ sản khoa của quý vị nếu một chân hoặc một tay bị sưng, đỏ, đau hoặc ấn đau. CDC liệt kê đây là dấu hiệu cảnh báo trong thai kỳ và đến 6 tuần sau khi sinh.
• Nếu quý vị đang hóa trị hoặc có bạch cầu thấp, hãy gọi ngay cho đội ngũ chăm sóc của quý vị, ngày hay đêm, nếu nhiệt độ của quý vị từ 100.4°F (38°C) trở lên. Lời khuyên của CDC là gọi bác sĩ ngay lập tức, vì sốt có thể là dấu hiệu duy nhất của một nhiễm trùng có thể đe dọa tính mạng trong lúc hóa trị. Cũng hãy gọi ngay nếu bị ớn lạnh, đau họng, loét miệng, tiểu buốt, đỏ ở vị trí ống thông, hoặc bất kỳ dấu hiệu nhiễm trùng nào khác, dù không sốt. Nhiệt độ bình thường không phải là lý do để chờ. Nếu quý vị không liên lạc được với họ nhanh chóng, hãy đến khoa cấp cứu. Hãy nói rằng quý vị đang mang thai hoặc vừa mang thai và đang hóa trị.
• Hãy gọi cho đội ngũ chăm sóc của quý vị trong ngày nếu quý vị rất mệt và yếu theo cách không bình thường với quý vị, hoặc buồn nôn dữ dội và không uống giữ được nước.

Nếu quý vị có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc em bé, hãy nói với ai đó ngay hôm nay. Tại Hoa Kỳ, quý vị có thể gọi hoặc nhắn tin đến 988 vào bất kỳ giờ nào.

Nguồn

• CDC: Urgent Maternal Warning Signs (Hear Her).
• CDC: Fever During Cancer Treatment.
• NCI: Breast Cancer Treatment During Pregnancy (PDQ).
• NCI Cancer Currents: Treating Cancer during Pregnancy: New Drugs, Old Questions.
• American Cancer Society: Cancer During Pregnancy.