Chemo brain tại nơi làm việc: Điều gì giúp ích

Trang này dành cho những người đang làm việc trong hoặc sau điều trị ung thư và nhận thấy có vấn đề về trí nhớ hoặc sự tập trung. Trang đề cập những gì có thể làm tình trạng nặng hơn, các hỗ trợ trong công việc, và khi nào cần được giúp đỡ.

Câu trả lời ngắn gọn

Chemo brain tại nơi làm việc có thể biểu hiện là khó tập trung. Nó cũng có thể có nghĩa là khó nhớ tên hoặc chi tiết, khó theo dõi các cuộc họp, khó chuyển đổi giữa các việc, hoặc khó theo kịp hạn chót. NCI mô tả đây là những vấn đề về trí nhớ hoặc sự tập trung có thể xảy ra trong hoặc sau điều trị ung thư.

Điều gì có thể làm tình trạng nặng hơn

Nhiều yếu tố có thể khiến việc suy nghĩ khó hơn. Mệt mỏi, ngủ kém, lo âu, trầm cảm và đau đều có thể. Các vấn đề về ăn uống và một số thuốc, kể cả thuốc điều trị ung thư, cũng vậy. Những nguyên nhân này quan trọng, vì hầu hết đều có thể điều trị được. Hãy hỏi đội ngũ của quý vị xem có nguyên nhân nào trong số đó đang làm vấn đề thêm nặng không.

Các hỗ trợ trong công việc có thể giúp ích

Những hỗ trợ này thường có ích:

• Danh sách việc cần làm bằng văn bản, ghi chú cuộc họp và nhắc lịch.
• Các khoảng thời gian làm từng việc một và các khoảng làm việc yên tĩnh.
• Giờ làm linh hoạt và ít bị gián đoạn hơn.
• Ghi âm các hướng dẫn, khi được phép.

Cũng nên xếp những việc cần suy nghĩ nhiều nhất vào thời điểm trong ngày mà quý vị cảm thấy tốt nhất. Giữ cùng một thói quen mỗi ngày. Hãy bảo vệ giấc ngủ ban đêm thay vì ngủ trưa suốt buổi chiều. Tập thể dục có thể giúp giảm căng thẳng và giúp quý vị tỉnh táo hơn.

Khi nào cần đến các điều chỉnh chính thức

Một số người tự xoay xở riêng tư bằng thói quen và công cụ. Những người khác có thể cần các điều chỉnh chính thức. Nhân viên công tác xã hội, người điều phối chăm sóc (navigator), chuyên gia phục hồi chức năng hoặc nhân viên nhân sự có thể giúp quý vị quyết định nên yêu cầu gì. Họ cũng có thể cho biết quý vị cần giấy tờ gì.

Nên hỏi gì tiếp theo

Hãy hỏi đội ngũ của quý vị về:

• Phục hồi nhận thức (rèn luyện để cải thiện trí nhớ và kỹ năng tư duy) và liệu pháp nghề nghiệp.
• Hỗ trợ giấc ngủ và chăm sóc tâm trạng.
• Rà soát các loại thuốc của quý vị.
• Giấy tờ liên quan đến công việc.
• Những triệu chứng mới nào cần được kiểm tra kịp thời.

Khi nào cần được giúp đỡ sớm hơn

Chemo brain thường tăng dần từ từ và thay đổi từng ngày. Một thay đổi đột ngột thì khác, và cần gặp bác sĩ.

• Hãy gọi 911 hoặc đến khoa cấp cứu nếu lú lẫn xuất hiện đột ngột, kèm kích động, ảo giác hoặc sốt, hoặc nếu quý vị buồn ngủ đến mức khó đánh thức. Lú lẫn đột ngột không phải là chemo brain. Đó có thể là mê sảng (delirium), thường có nguyên nhân điều trị được như mất nước hoặc do thuốc. Đừng tự lái xe.
• Hãy gọi 911, hoặc gọi hay nhắn tin đến 988, nếu quý vị có ý nghĩ làm hại bản thân. Đường dây 988 Suicide and Crisis Lifeline miễn phí và mở cửa cả ngày, mỗi ngày.
• Hãy gọi cho đội ngũ chăm sóc của quý vị ngay trong ngày nếu một thành viên gia đình hoặc đồng nghiệp nhận thấy suy nghĩ của quý vị thay đổi nhanh trong vài giờ hoặc vài ngày.
• Hãy gọi cho đội ngũ chăm sóc của quý vị trong vòng một hoặc hai ngày nếu tâm trạng thấp, tuyệt vọng hoặc mất hứng thú kéo dài hơn hai tuần, hoặc nếu các vấn đề về trí nhớ ngày càng xấu đi thay vì ổn định lại.

Nguồn

• National Cancer Institute — Memory or Concentration Problems and Cancer Treatment
• National Cancer Institute — Cognitive Impairment in Adults with Cancer (PDQ)
• National Cancer Institute — Delirium and Cancer Treatment (PDQ)